Όπως σε κάθε σχέση, έτσι και στη σχέση γονέα και παιδιού είναι φυσιολογικό να υπάρχουν κατά διαστήματα εντάσεις, διαφωνίες και συγκρούσεις. Όταν, όμως, οι καβγάδες και η έντονη αντιπαράθεση αποτελούν καθημερινό φαινόμενο, το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να γίνει επιβαρυντικό για το παιδί.
Οι συνέπειες μιας τέτοιας δυναμικής φαίνεται να είναι σημαντικές. Πρόσφατη μελέτη σε παιδιά και εφήβους στην Κίνα διαπίστωσε ότι η σκληρή γονεϊκή συμπεριφορά συνδέεται με αυξημένα καταθλιπτικά συμπτώματα και επιθετικές συμπεριφορές. Οι ερευνητές εντόπισαν, μάλιστα, διαφορετικούς μηχανισμούς πίσω από τις δύο αυτές εκβάσεις: η επίμονη ανακύκλωση αρνητικών συναισθημάτων φαίνεται να διαδραματίζει ρόλο τόσο στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων όσο και στην επιθετικότητα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ: Σκολίωση στα παιδιά: Τι την προκαλεί και γιατί η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική
Η βίαιη ανατροφή αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης
Μια σκληρή ανατροφή είναι κάτι περισσότερο από μεμονωμένα ξεσπάσματα. Αντίθετα, περιλαμβάνει <<διαφορετικές μορφές βίας, πειθαρχίας και ελέγχου>>, όπως λέει ο ψυχίατρος και ψυχολόγος Στέφαν Μπέντερ.
Τα χτυπήματα ή ο σωματικός εξαναγκασμός αποτελούν μόνο μια μορφή βίας. Μία άλλη είναι η ψυχολογική: προσβλητική κριτική, επιθετική γλώσσα, χειραγώγηση ή μη εκδήλωση αγάπης. Τότε είναι πολύ πιθανό τα παιδιά να υπακούουν αμέσως, όμως αυτή η υπακοή που πηγάζει από τον φόβο έχει τίμημα. <<Μια χρόνια υπερβολικά σκληρή ανατροφή συνιστά πράγματι μια χρόνια τραυματική εμπειρία>>, τονίζει ο Μπέντερ, εξηγώντας πως με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ο κίνδυνος κατάθλιψης στα παιδιά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ: Metropolitan General: Προσφορές ελέγχου μαστού για τον Οκτώβριο
Τα παιδιά που νιώθουν επανειλημμένως πως δεν λαμβάνονται υπόψη τα ίδια ή τα συναισθήματα τους ενδέχεται να δυσκολεύονται περισσότερο να αντιλαμβάνονται και να ρυθμίζουν τα συναισθήματα τους, λέει ακόμα ο Μπέντερ. Όποιος μεγαλώνει με βία και χωρίς ελευθερίες δεν πιστεύει στον εαυτό του και πως είναι ικανός να επηρεάζει αποτελεσματικά τα πράγματα. Με άλλα λόγια, πείθεται πως δεν είναι σε θέση να διαχειρίζεται προκλήσεις και να πετυχαίνει τους στόχους του.
Γι’αυτό και είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν ότι μπορούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα μόνα τους, γεγονός που μπορεί να τα βοηθήσει επίσης στο να διαχειρίζονται καλύτερα τα συναισθήματα τους, να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους και να νιώθουν αυτοπεποίθηση. Μια ανατροφή που βασίζεται στη βία και στον εξαναγκασμό το εμποδίζει αυτό, λέει ο Μπέντερ, ο οποίος είναι επίσης διευθυντής στην Κλινική και Πολυκλινική Ψυχιατρικής, Ψυχοσωματικής και Ψυχοθεραπείας Παιδιών και Εφήβων στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κολωνίας.
Όπως έχει παρατηρήσει ο ειδικός, η οδύνη που βιώνουν τα αγόρια εκδηλώνεται συχνότερα με διαταραχές της κοινωνικής συμπεριφοράς, ακόμα και με παραβατική συμπεριφορά. Τα κορίτσια από την άλλη πλευρά τείνουν περισσότερο προς την εσωτερίκευση, επισημαίνει ο Μπέντερ: <<Αυτό σημαίνει ότι εμφανίζουν συναισθηματικά προβλήματα, κατάθλιψη, αγχώδεις ή και διατροφικές διαταραχές, ιδίως από την εφηβεία και έπειτα>>.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ: Καρδιακή Ανακοπή: 4 βήματα που μπορούν να σώσουν μια ζωή – Η δύναμη της ΚΑΡΠΑ
Πώς πρέπει να ανατρέφεται ένα παιδί;
Η Έβελιν φαν Άσε, ψυχίατρος και ανώτερη επιμελήτρια στην Κλινική Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Μίνστερ, έχει εντοπίσει ενδείξεις ότι μια αυταρχική ανατροφή μπορεί να αποτυπώνεται και στο DNA και έτσι να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης αργότερα στη ζωή.
Κατά την ψυχίατρο το σημαντικότερο απ’όλα είναι οι γονείς να είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι: να ακούν τα παιδιά, να παίρνουν στα σοβαρά τις ανησυχίες και τους φόβους τους. <<Όταν υπάρχει κατά βάση μια καλή σχέση, τότε το να θυμώσει [ένας γονιός] περιστασιακά έχει φυσικά διαφορετική βαρύτητα>>. Σημαντικό είναι επίσης το να υπάρχουν κανόνες και όρια. Οι προσδοκίες αυτές πρέπει να διατυπώνονται ανοιχτά και με σαφήνεια και, όταν παραβιάζονται τα όρια, να υπάρχουν κατάλληλες συνέπειες.
<<Όσο μικρότερα είναι τα παιδιά, τόσο μεγαλύτερο ρόλο παίζουν οι γονείς>>, λέει ο Μπέντερ. Γι’αυτό και η ομάδα του έχει σχεδιάσει προγράμματα εκπαίδευσης στα οποία οι γονείς μαθαίνουν πώς μπορούν να υποστηρίζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα παιδιά τους σε διαφορετικές καταστάσεις.
Οι περισσότεροι γονείς κάνουν πολλά πράγματα σωστά, όπως λέει η φαν Άσε. Ένα από αυτά όμως πρέπει να είναι και το να καλλιεργούν μία όσο το δυνατόν καλύτερη σχέση με τα παιδιά τους, ακούγοντας τα και δίνοντας τους την απαραίτητη αγάπη και προσοχή.
