Η ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου ενάντια στις στρατηγικές αγωγές (SLAPPs) την 31η Ιουλίου, συνιστά ένα ουσιαστικό βήμα θωράκισης της ελευθερίας του Τύπου.
Οι εκβιαστικές νομικές ενέργειες, των οποίων βασικός σκοπός είναι η οικονομική και ψυχολογική εξουθένωση των ερευνητών μέσω μακροχρόνιων δικαστικών αγώνων, βρίσκουν πλέον ισχυρά νομικά εμπόδια.
Το τελικό νομοθέτημα ενσωμάτωσε κρίσιμες προτάσεις της ΕΣΗΕΑ, διαμορφώνοντας ένα δίχτυ ασφαλείας που ξεπερνά τις ελάχιστες ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Η προστασία καλύπτει πλέον ρητά και τις αμιγώς εσωτερικές υποθέσεις, χωρίς να απαιτείται διασυνοριακό στοιχείο.
Παράλληλα, θεσπίζεται ταχεία διαδικασία έγκαιρης απόρριψης των προδήλως αβάσιμων αγωγών. Ο εναγόμενος έχει το δικαίωμα να ζητήσει την απόρριψή τους εντός τριάντα ημερών, βάζοντας φρένο στην εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η μεταβατική ρύθμιση που συμφωνήθηκε με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία εξασφαλίζει ότι η προστασία επεκτείνεται και σε ήδη εκκρεμείς δίκες, σε πρώτο και δεύτερο βαθμό. Έτσι, επαγγελματίες της ενημέρωσης που βρίσκονται ήδη σε δικαστική ομηρία δεν στερούνται των νέων εγγυήσεων.
Επιπλέον, ο νόμος δίνει το δικαίωμα σε δημοσιογραφικές ενώσεις να παρεμβαίνουν ενεργά στις σχετικές δίκες υπέρ των μελών τους. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει πως η υπεράσπιση απέναντι σε μια αγωγή SLAPP δεν είναι ιδιωτική διαφορά, αλλά ζήτημα που άπτεται του δικαιώματος της κοινωνίας στην ενημέρωση.
Τέλος, καθορίζεται με σαφήνεια η έννοια των υποθέσεων «δημοσίου συμφέροντος», περιλαμβάνοντας ζητήματα διαφθοράς, δημόσιας υγείας και θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το νέο πλαίσιο παρέχει στα δικαστήρια τα αναγκαία εργαλεία για να προστατεύσουν τον δημόσιο διάλογο, αποτρέποντας την απόπειρα λογοκρισίας.
Η δικαστική πρακτική του άμεσου ελέγχου καταχρηστικότητας διασφαλίζει πρακτικά, και όχι μόνο θεωρητικά, την απρόσκοπτη άσκηση της δημοσιογραφικής έρευνας.
