Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 6 Ιουνίου, τη μνήμη του Οσίου Ιλαρίωνα του νέου, προσφέροντας την αφορμή για ευχές σε όσους φέρουν τα ονόματα Ιλαρίων, Ιλαρία, Ιλαριάδα και Λαριάδα. Η σημερινή ημέρα συνδέεται με τη ζωή ενός ασκητή που ξεχώρισε για την πνευματική του αντοχή σε μια από τις πιο ταραγμένες περιόδους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Γόνος εύπορης οικογένειας από την Καππαδοκία, ο Ιλαρίων γεννήθηκε το 775 μ.Χ. Ο πατέρας του, Πέτρος, διατηρούσε τη θέση του προμηθευτή άρτου στα ανάκτορα, εξασφαλίζοντας μια άνετη διαβίωση. Ωστόσο, ο ίδιος επέλεξε την πνευματική απομόνωση. Η πορεία του ξεκίνησε από τη Μονή Ξηρονησίας στην Κωνσταντινούπολη, όπου αφοσιώθηκε στη μελέτη, τη σιωπή και τη νηστεία.
Η μετέπειτα μετάβασή του στη Μονή Δαλμάτων καθόρισε τη διαδρομή του. Αρχικά ανέλαβε το διακόνημα του κηπουρού, το οποίο υπηρέτησε ταπεινά για δέκα χρόνια. Η στάση ζωής του κέρδισε τον σεβασμό των υπολοίπων μοναχών, οι οποίοι τον εξέλεξαν παμψηφεί ηγούμενο.
Η γαλήνη της μοναστικής ζωής ανατράπηκε βίαια με το ξέσπασμα της Εικονομαχίας. Ο αυτοκράτορας Λέων ο Αρμένιος και ο πατριάρχης Θεόδοτος επιχείρησαν να τον αναγκάσουν να απαρνηθεί την προσκύνηση των εικόνων. Η σταθερή άρνησή του πυροδότησε έναν σφοδρό κύκλο διώξεων. Για οκτώ χρόνια, ο Ιλαρίων βίωσε τον εγκλεισμό σε απομακρυσμένα μοναστήρια, φυλακίσεις, σωματικές κακοποιήσεις και αλλεπάλληλες εξορίες.
Παρά τις εξαντλητικές κακουχίες, παρέμεινε αμετακίνητος στις θέσεις του. Η αποκατάσταση της Ορθοδοξίας του επέτρεψε να επιστρέψει στο μοναστήρι του, όπου έζησε τα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του. Έφυγε από τη ζωή ειρηνικά το 845 μ.Χ., σε ηλικία 70 ετών.
